W Przyrowie dwa obrazy spotykają się wyjątkowo wyraźnie. Jeden to krajobraz z turbinami wiatrowymi, drugi – lasy, podmokłe łąki i przyrodnicze tereny Parku Krajobrazowego Stawki. Gmina sama zamyka tę opowieść w haśle „Energia i natura”. I trudno o lepszy punkt wyjścia do rozmowy o tym, jak niewielki samorząd może budować swoją markę na czymś więcej niż jednym symbolu.
Farma wiatrowa w gminie Przyrów nie jest już tylko planem na papierze. Inwestycja realizowana przez Grupę ZE PAK została oficjalnie zaprezentowana w 2023 roku jako projekt obejmujący 14 turbin o łącznej mocy 50,4 MW. Już wtedy samorząd podkreślał znaczenie inwestycji dla gminy i mieszkańców.
Ale Przyrów nie chce być kojarzony wyłącznie z energetyką. Oficjalny serwis miasta i gminy równie mocno eksponuje naturalne atuty tego terenu – położenie na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej oraz Park Krajobrazowy Stawki. To właśnie ten kontrast jest najciekawszy.
Energia obok chronionej przyrody
Park Krajobrazowy Stawki obejmuje ponad 1700 hektarów i w całości znajduje się na terenie gminy Przyrów. To jeden z najmniejszych parków krajobrazowych w Polsce, ale przyrodniczo bardzo charakterystyczny. Występują tu kompleksy lasów olchowych, łęgowych, grądowych i borów, a także podmokłe łąki i siedliska wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Na jego terenie znajduje się również rezerwat Wielki Las.
To zupełnie inny obraz niż ten kojarzony z wielkimi instalacjami energetycznymi. I właśnie dlatego Przyrów może być interesującym przykładem miejsca, w którym nowoczesna infrastruktura energetyczna funkcjonuje obok terenów o wysokich walorach przyrodniczych. Nie oznacza to oczywiście, że jedno automatycznie wzmacnia drugie. Pokazuje natomiast, że gmina musi równocześnie myśleć o dwóch różnych zasobach: energii i krajobrazie.
W przypadku Przyrowa oba mogą być elementem lokalnej tożsamości.
Wiatraki jako część nowego krajobrazu
Jeszcze kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu symbolami niewielkich gmin były najczęściej kościół, rynek, pola albo charakterystyczny zabytek. Dziś coraz częściej do tego zestawu dochodzą elementy nowej infrastruktury: farmy fotowoltaiczne, turbiny wiatrowe czy instalacje związane z transformacją energetyczną.
W Przyrowie wiatraki stały się jednym z najbardziej widocznych elementów krajobrazu. Można je dostrzec z dużej odległości, dlatego niezależnie od indywidualnej oceny samej energetyki wiatrowej zmieniają sposób, w jaki część gminy jest postrzegana. Dla samorządu może to być wyzwanie, ale też szansa. Energia odnawialna jest tematem ogólnopolskim i europejskim, natomiast niewielkie miejscowości rzadko pojawiają się w tej dyskusji inaczej niż jako miejsce lokalizacji kolejnej inwestycji.
Przyrów może próbować odwrócić tę perspektywę i pokazywać, że energetyka jest jednym z elementów jego współczesnej historii, a nie jedyną rzeczą, która definiuje gminę.
Przyroda, która może przyciągać
Po drugiej stronie tej opowieści znajduje się Park Krajobrazowy Stawki. To miejsce nie ma rozpoznawalności zamków w Olsztynie, Mirowie czy Bobolicach. Nie jest też pierwszym skojarzeniem turysty odwiedzającego Jurę. A jednak właśnie dzięki temu może być atrakcyjne dla osób szukających spokojniejszych miejsc, lasów, mokradeł i mniej zatłoczonych tras.
Oficjalne materiały gminy same wskazują przyrodę oraz położenie na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej jako jeden z atutów rekreacyjnych Przyrowa. I tutaj pojawia się pytanie szersze niż sama promocja turystyczna: czy Przyrów może zbudować własną, wyraźną markę na połączeniu zielonej energii z naturą?
Bo takich miejsc na Jurze nie ma wiele. Najbardziej rozpoznawalne miejscowości regionu wykorzystują zamki, skały, wspinaczkę albo historię. Przyrów ma możliwość opowiedzenia o sobie nieco inaczej – jako o miejscu spokojnym, przyrodniczym, ale jednocześnie obecnym w procesie transformacji energetycznej.
Nie wystarczy samo hasło
Samo „energia i natura” brzmi dobrze, ale żeby te słowa rzeczywiście zaczęły kojarzyć się z Przyrowem, potrzebna jest konsekwentna promocja jego zielonych terenów. Park Krajobrazowy Stawki, lasy, łąki i spokojne trasy mogą być dziś jednym z największych atutów tego miejsca, szczególnie dla osób szukających wypoczynku z dala od najbardziej zatłoczonych części Jury. To ważne także dlatego, że Przyrów od 1 stycznia 2024 roku ponownie ma status miasta, odzyskany po ponad 150 latach.
A to współczesne oblicze jest naprawdę ciekawe. Z jednej strony nowe źródła energii i widoczne w krajobrazie turbiny, z drugiej – dużo zieleni, ciszy i terenów, które wciąż zachowały naturalny charakter. Przyrów nie musi więc próbować konkurować z najbardziej znanymi miejscowościami Jury zamkami czy skalnymi ostańcami. Ma własny atut: spokój, przestrzeń i przyrodę. Teraz najważniejsze jest, żeby więcej osób po prostu się o tym dowiedziało.
