Referendum w sprawie odwołania wójta gminy Poczesna Artura Sosny przed upływem kadencji nie przyniosło zmiany na stanowisku włodarza. Zdecydowana większość osób, które oddały ważny głos, opowiedziała się za odwołaniem wójta, jednak do urn poszło zbyt mało mieszkańców, aby referendum było ważne. Frekwencja wyniosła 8,15 proc.
Referendum odbyło się w niedzielę, 27 września 2026 roku. Głosowanie przeprowadzono w dziesięciu obwodach na terenie gminy Poczesna. Oficjalne wyniki zostały ustalone przez Gminną Komisję do spraw Referendum 28 września.
815 osób wzięło udział w głosowaniu
Do udziału w referendum uprawnionych było 9995 osób. Według protokołu komisji w głosowaniu wzięło udział 815 osób, co przełożyło się na frekwencję na poziomie 8,15 proc.
Spośród oddanych głosów 810 było ważnych, a pięć nieważnych. Za odwołaniem wójta, czyli za odpowiedzią „Tak”, zagłosowało 767 osób. Odpowiedź „Nie” zaznaczyły 43 osoby.
Oznacza to, że wśród ważnych głosów 94,69 proc. było za odwołaniem wójta, a 5,31 proc. przeciwko. Sama przewaga zwolenników odwołania nie była jednak wystarczająca do skutecznego zakończenia referendum.
Do ważności potrzebne były 3228 osoby
W przypadku referendum dotyczącego odwołania wójta wybranego w wyborach bezpośrednich nie obowiązuje zwykły próg 30 proc. uprawnionych. Zgodnie z ustawą o referendum lokalnym udział musi wziąć co najmniej 3/5 liczby osób uczestniczących w wyborze odwoływanego organu. Taką zasadę wskazuje również Państwowa Komisja Wyborcza.
W wyborze wójta Poczesnej 21 kwietnia 2024 roku udział wzięło 5379 osób. Trzy piąte tej liczby to 3228 osób i właśnie tylu uczestników potrzebnych było, aby niedzielne referendum było ważne.
Do urn poszło tymczasem 815 osób, czyli o 2413 mniej od wymaganego minimum. Osiągnięto zatem nieco ponad jedną czwartą progu potrzebnego do ważności referendum. Gminna Komisja jednoznacznie stwierdziła w protokole, że referendum jest nieważne, a wójt gminy Poczesna nie został odwołany.
Ogromne różnice między obwodami
Analiza wszystkich dziesięciu protokołów obwodowych pokazuje, że zainteresowanie referendum było bardzo nierównomierne.
Największą aktywność odnotowano w obwodzie nr 5 z siedzibą w świetlicy w Brzezinach Nowych. Spośród 1046 uprawnionych udział wzięły tam 282 osoby, co daje frekwencję około 26,96 proc. Za odwołaniem wójta oddano 265 głosów, a przeciw – 17.
Drugą najwyższą frekwencję odnotowano w obwodzie nr 6 z siedzibą w Szkole Podstawowej we Wrzosowej. Uprawnionych było tam 1581 osób, a w głosowaniu uczestniczyło 188. Frekwencja wyniosła około 11,89 proc. Spośród 186 ważnych głosów 180 było za odwołaniem, a sześć przeciw. Dwa głosy uznano za nieważne.
Znacznie niższa aktywność wystąpiła w pozostałych obwodach.
W obwodzie nr 3 w Słowiku spośród 1153 uprawnionych udział wzięło 100 osób, czyli około 8,67 proc. Oddano tam 94 głosy „Tak”, cztery „Nie” i dwa głosy nieważne.
W obwodzie nr 4 w Hucie Starej B głosowało 114 spośród 1713 uprawnionych – około 6,65 proc. Za odwołaniem zagłosowało 108 osób, przeciw pięć, a jeden głos był nieważny.
W obwodzie nr 7 w Bargłach uczestniczyło 35 osób spośród 514 uprawnionych, czyli około 6,81 proc. Wynik ważnych głosów to 33 do 2 na rzecz odwołania wójta.
W jednym z obwodów do urn poszło tylko pięć osób
Najniższe zainteresowanie referendum odnotowano w obwodzie nr 2 z siedzibą w Szkole Podstawowej w Nieradzie. Na 1245 osób uprawnionych do głosowania uczestniczyło w nim zaledwie pięć osób, czyli około 0,40 proc. Wszystkie pięć oddanych głosów było za odwołaniem wójta.
W obwodzie nr 9 z siedzibą w Centrum Aktywności Lokalnej w Zawodziu udział wzięło 15 osób przy 889 uprawnionych, co oznacza frekwencję około 1,69 proc. Czternaście ważnych głosów było za odwołaniem, jeden przeciw.
Niewiele większe zainteresowanie odnotowano w obwodzie nr 8 w Nowej Wsi – głosowało 11 spośród 444 uprawnionych, czyli około 2,48 proc. Dziesięć osób zagłosowało „Tak”, jedna „Nie”.
W obwodzie nr 1 z siedzibą w Gminnym Centrum Kultury, Informacji i Rekreacji w Poczesnej głosowało 29 osób spośród 617 uprawnionych. Za odwołaniem oddano 26 głosów, przeciw trzy.
Natomiast w obwodzie nr 10 w Kolonii Poczesna udział wzięło 36 z 793 uprawnionych. 32 głosy oddano za odwołaniem, a cztery przeciw.
Gdzie referendum miało największe poparcie?
W każdym z dziesięciu obwodów większość ważnych głosów została oddana za odwołaniem wójta. Najbardziej jednoznaczny wynik wystąpił w obwodzie nr 2, gdzie wszystkie pięć ważnych głosów brzmiało „Tak”. Trzeba jednak pamiętać, że uczestniczyło tam zaledwie pięciu wyborców.
Wśród obwodów z większą liczbą głosujących wysoki udział głosów za odwołaniem odnotowano m.in. we Wrzosowej – 180 z 186 ważnych głosów, czyli około 96,8 proc., oraz w Hucie Starej B – 108 ze 113 ważnych głosów, czyli około 95,6 proc.
Najniższy procentowo udział głosów „Tak” wystąpił w obwodzie nr 10 w Kolonii Poczesna, gdzie za odwołaniem zagłosowały 32 z 36 osób oddających ważny głos, czyli około 88,9 proc.
Większość głosujących chciała odwołania, ale większość wyborców nie przyszła
Rezultat referendum pokazuje dwie odrębne informacje, których nie należy ze sobą utożsamiać.
Wśród osób, które zdecydowały się pójść do urn i oddały ważny głos, dominowało poparcie dla odwołania wójta – 767 z 810 ważnych głosów było głosami „Tak”. Jednocześnie zdecydowana większość mieszkańców uprawnionych do udziału w referendum nie wzięła w nim udziału.
Nie można jednak na podstawie samej absencji ustalić, jakie stanowisko miały osoby, które nie zagłosowały. Brak udziału w referendum nie jest w protokołach klasyfikowany jako głos przeciwko odwołaniu ani jako poparcie dla urzędującego wójta. Z punktu widzenia prawnego znaczenie ma natomiast to, że nie został osiągnięty ustawowy próg frekwencyjny.
Wójt pozostaje na stanowisku
Inicjatywa referendalna została formalnie zgłoszona do Komisarza Wyborczego w Częstochowie. Do przeprowadzenia referendum wymagane było poparcie co najmniej 10 proc. uprawnionych mieszkańców, co w przypadku Poczesnej oznaczało 1000 osób. Wniosek wraz z podpisami został złożony 23 lipca, a 10 sierpnia Komisarz Wyborczy wyznaczył referendum na 27 września 2026 roku.
